Chùa Một Cột: Chục lần kêu cứu, một lần 'tối hậu thư'

- Thưa Đại đức Thích Tâm Kiên, lý do nào khiến nhà chùa phải khẩn thiết đưa ra “tối hậu thư” về việc trùng tu, sửa chữa quần thể di tích chùa Diên Hựu - Một Cột gửi tới UBND TP Hà Nội như vậy?

Đại đức Thích Tâm Kiên: Chúng tôi khát khao một lần được sửa chữa di tích này

Ngôi chùa có một số chỗ bịdột và hư hỏng

- Được biết ông đã gắn bó với ngôi chùa hơn 20 năm, vậy tình trạng dột nát như thế này đã diễn ra từ bao giờ?

Có những lúc khách đến vãn cảnh chùa còn không có chỗ đứng khi trời mưa, trên thì dột dưới thì ngập. Một ngôi chùa bình thườngcũng có Tam bảo riêng, nhà Mẫu riêng, nhà Tổ riêng, nhà Hậu riêng nhưng ở đây mang tiếng là chùa lớn, cả trong và ngoài nước ai cũng biết tới mà tất cả những chức năng ấy tổng hợp hết trong một nhà. Cả khu nhà kho, bếp núc, nhà vệ sinh cũng chung một nhà với nhà Mẫu, nhà Tăng, nhà Tổ, nhà Hậu Ông Thưởng, một người gắn bó lâu năm với nhà chùa

Đây cũng là khoảng thời gian mà thầy Thích Tâm Cẩn lâm bệnh nặng, tôi vừa phải trông thầy, vừa trông nom công trình đang dang dở, cụ có nói muốn phục chế nhà thờ tổ và sửa chữa lại nơi này. Đến ngày 14/6 âm lịch năm 1996 thì cụ mất, tôi là người tiếp tục công việc này.

Sau ba năm, tượng phật vẫn phải đội nón, mặc áo mưa mỗi khi trời mưa

- Vậy là sau ba năm, UBND quận Ba Đình vẫn chưa đả động gì đến việc trùng tu quần thể di tích chùa Diên Hựu - Một Cột trong khi lẽ ra nó phải được hoàn thành?

Đó chỉ là cách nói giảm bớt trách nhiệm từ phía quận, bởi vốn dĩ địa thế của chùa Diên Hựu - Một Cột là thế lòng chảo, nó trũng và thấp hơn hẳn so với xung quanh, cụ thể thấp hơn Bảo tàng và Lăng Bác, vì thế mỗi khi trời mưa là nước từ xung quanh đổ vào.

Chỉ cách đây ba ngày, trận mưa lớn còn làm chùa Diên Hựu - Một Cột bị ngập úng, tượng trong chùa phải được che bằng nón và áo mưa, những chỗ dột vẫn phải dùng chậu để hứng.

Đúng là đã có sự sửa chữa một số hạng mục, nhưng nó cũng không cải thiện được tình hình là bao.

Cách đây ba ngày, chùa vẫn phải dùng chậu hứng nước mưa như thế này

- Được biết số kinh phí để trùng tu, sửa chữa chùa Diên Hựu - Một Cột là khá lớn, liệu đây có phải nguyên nhân khiến việc phê duyệt của các cấp chính quyền bị chậm trễ, bởi trên địa bàn TP Hà Nội  cũng có tới hàng nghìn công trình lịch sử “kêu cứu” hay còn nguyên nhân nào khác?

Nếu việc xin nguồn vốn khó khăn hơn nữa thì nhà chùa chỉ cần nhất là kế hoạch được trùng tu tôn tạo và giấy phép của UBND Thành phố, còn kinh phí không phải vấn đề đáng lo ngại nhất.

Kinh phí dự trù cho việc trùng tu, sửa chữa chùa Diên Hựu rơi vào khoảng 31 tỷ đồng, với một công trình lịch sử tầm cỡ như chùa Diên Hựu - Một Cột thì đây không phải con số quá lớn, và chúng tôi biết rằng đó cũng không phải nguyên nhân khiến tình trạng chậm trễ diễn ra.

Bởi chúng tôi chấp nhận nếu nguồn vốn của nhà nước xin quá khó khăn, nhà chùa sẽ xã hội hóa một nửa, lúc đó UBND quận Ba Đình sẽ giao cho phòng tài chính thành lập ban xã hội hóa.

Nếu việc xin nguồn vốn khó khăn hơn nữa thì nhà chùa chỉ cần nhất là kế hoạch được trùng tu tôn tạo và giấy phép của UBND Thành phố, còn kinh phí không phải vấn đề đáng lo ngại nhất.

Bởi chùa Một Cột là ngôi chùa có tiếng cả về ý nghĩa lịch sử và tâm linh, chúng tôi tin rằng nếu đánh tiếng đi xin các Mạnh Thường Quân, các nhà hảo tâm thì họ chắc chắn sẽ công đức trùng tu tôn tạo.

Chúng tôi cho rằng nguyên nhân chính là do các thủ tục quá vòng vo và mất nhiều thời gian dẫn đến tình trạng tắc trách. Để lấy một công văn của UBND quận chuyển lên Thành hội phật giáo là phương án một hay phương án hai đã mất 6 tháng. Rồi từ cấp nọ lên cấp kia lại mất thêm mấy tháng, thủ tục rườm rà quá.

Vấn đề nữa là những cân nhắc thận trọng về phương pháp, mời các nhà nghiên cứu, các nhà sử học vào cuộc để làm sao bản sửa chữa không bị sai sót gì so với bản gốc, thế nên quận Ba Đình muốn có ba cuộc hội thảo để mổ xẻ việc ấy ra cho nó rõ ràng.
Chúng tôi tha thiết các cấp chính quyền lưu tâm, vào cuộc, để trùng tu tôn tạo quần thể di tích chùa Diên Hựu - Một Cột.

Bởi với cương vị một người quản lý trực tiếp di tích này, ngày ngày nhìn nó xuống cấp, mai một, hư hỏng, chúng tôi không đành lòng. Rồi ngay cả những đoàn khách thập phương xa gần cũng không khỏi xót xa khi nhìn ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất châu Á dột nát mỗi khi vào trú mưa.

Chiều ngày 8/5, UNBD quận Ba Đình đã có cuộc gặp trụ trì Thích Tâm Kiên, hồi đáp về bức “tối hậu thư” của nhà chùa. Ông Đỗ Viết Bình, Chủ tịch UBND Quận Ba Đình khẳng định: Năm 2009, UBND Quận giao cho ban dự án điều tra, tìm giải pháp khắc phục tình trạng úng ngập của chùa. Giải thích cho việc từ năm 2009 tới nay Quận chưa có phương án tiếp theo để tu sửa nhà thờ Tổ (thờ Mẫu) và điện Tam Bảo, ông Bình lý giải: “Khi trùng tu, sửa chữa, tôn tạo cần được làm với quy trình, lộ trình nghiêm ngặt, cẩn thận, đúng khoa học, tuân thủ Luật di sản và không thể tuỳ tiện, nóng vội. Nếu không nghiên cứu, lấy ý kiến các nhà khoa học sẽ làm phá vỡ kiến trúc, sai lệch giá trị lịch sử của ngôi chùa”. Việc tu bổ, tôn tạo tổng thể di tích nằm trong giai đoạn II của dự án hiện đang được các cơ quan tiến hành, nằm trong lộ trình, kế hoạch thực hiện của quận trong năm 2013 và những năm tiếp theo. Ông Bình nhấn mạnh: “Không thể nói Quận Ba Đình thờ ơ với việc xuống cấp của chùa Một Cột. Hiện nay ngôi chùa mới chỉ bị dột nước, khi mưa rào thì có nhỏ giọt, sân nền cũng chưa đến mức độ xuống cấp nghiêm trọng. Hiện nay tình trạng di tích vẫn sạch sẽ, dân vẫn vào thăm viếng đoàng hoàng. Nhưng chúng tôi cũng sẽ xúc tiến nhanh nhất việc tu bổ chùa. Đảm bảo nhanh nhất theo đúng Luật di sản”. Tôi chưa dám chắc chắn ngày nào sẽ khởi công, nhưng tôi khẳng định dự án sẽ được triển khai trong thời gian sớm nhất“.

An My(thực hiện)
(Ảnh: Nhạc Dương)