Laptop, điện thoại gồng mình trước 'bão giá' linh kiện

Thị trường linh kiện bán dẫn thế giới liên tục biến động từ đầu năm 2026, đẩy giá RAM và ổ cứng SSD lên mức cao rồi lan sang thị trường thiết bị đầu cuối, khiến các hãng sản xuất smartphone và máy tính xách tay phải điều chỉnh giá bán hoặc cấu hình sản phẩm.

Tính đến đầu năm 2026, giá DRAM đã tăng tới 171%, trong khi NAND flash - thành phần cốt lõi của ổ SSD - ghi nhận mức tăng lên tới 246%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ làn sóng AI: các tập đoàn lớn như Samsung, Micron, SK Hynix đang dồn phần lớn năng lực sản xuất phục vụ trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, khiến nguồn cung chip nhớ dành cho laptop và PC cá nhân bị thu hẹp đáng kể. Hệ quả là giá laptop trên thị trường đã tăng 30% - 40% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo đại diện các hệ thống bán lẻ, những thiết bị có dung lượng bộ nhớ lớn hoặc yêu cầu cấu hình mạnh đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ làn sóng tăng giá này.

Anh Trần Long, Quản lý cửa hàng của CellphoneS trên phố Thái Hà (Hà Nội), nhận định dòng máy tính xách tay chuyên game (laptop gaming) là phân khúc ghi nhận mức biến động mạnh nhất. Do đặc thù yêu cầu cấu hình mạnh, dung lượng RAM và SSD lớn, dòng máy gaming chịu tác động sâu sắc từ đợt bão giá linh kiện, dẫn đến mức tăng giá đầu ra cao hơn hẳn so với laptop văn phòng thông thường.

“Tệp khách hàng của dòng laptop gaming vốn rất nhạy cảm về cấu hình và giá cả, nay có xu hướng cẩn trọng hơn hẳn. Họ dành nhiều thời gian để quan sát thị trường, so sánh giá và cân nhắc rất kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định nâng cấp hoặc đầu tư mua mới thiết bị”, anh Trần Long nói.

Còn theo đại diện hệ thống bán lẻ Di Động Việt, thay vì chạy theo cấu hình cao nhất, người tiêu dùng ngày càng tính toán kỹ hơn về tổng chi phí sở hữu. Khách hàng hiện ưu tiên những thiết bị đáp ứng tốt nhu cầu học tập trong vài năm, có hiệu năng ổn định, pin tốt, thiết kế gọn nhẹ và mức giá hợp lý. Các mẫu máy thuộc thế hệ trước nhưng đã giảm giá cũng được nhiều người lựa chọn.

Điểm khác biệt so với mùa tựu trường năm ngoái là khách hàng không còn chỉ quan tâm đến giá bán của từng thiết bị riêng lẻ. “Họ có xu hướng tính toán tổng chi phí sở hữu, bao gồm cả phụ kiện, phần mềm, chính sách trả góp và giá trị thu cũ - đổi mới”, vị này cho biết. Thực tế ấy cũng khiến các giải pháp tài chính và các gói sản phẩm theo nhu cầu thực tế được quan tâm nhiều hơn trước.

Anh Từ Hoàng Thái, Giám đốc Trung tâm Phát triển Kinh doanh của hệ thống FPT Shop, cho biết bên cạnh xu hướng cân nhắc kỹ trước khi mua, một bộ phận khách hàng, đặc biệt là sinh viên các khối ngành kỹ thuật, công nghệ và thiết kế, đang có xu hướng đầu tư ngay từ đầu vào dòng laptop AI hoặc laptop gaming có cấu hình mạnh để sử dụng lâu dài từ 4 tới 5 năm.

Smartphone cũng không nằm ngoài xu hướng

Sự thay đổi này cũng diễn ra tương tự ở ngành hàng điện thoại di động. Đối với smartphone phổ thông và cận trung cấp, doanh số của các phiên bản dung lượng cao có xu hướng giảm rõ hơn so với các phiên bản tiêu chuẩn. Thay vì lựa chọn sản phẩm theo cấu hình mong muốn ban đầu, nhiều khách hàng có xu hướng chuyển sang phiên bản có mức giá hợp lý hơn, ưu tiên đáp ứng đủ nhu cầu học tập và sử dụng lâu dài.

Tỷ lệ khách hàng lựa chọn các phiên bản có cấu hình tiêu chuẩn, chẳng hạn smartphone dung lượng 128 GB hoặc máy tính xách tay sử dụng RAM 8 GB, đang tăng so với trước đây. Khách hàng tập trung nhiều hơn vào khả năng đáp ứng nhu cầu cơ bản thay vì cố gắng nâng cấp lên các phiên bản RAM hoặc bộ nhớ cao.

Để thích ứng với việc biên lợi nhuận bị thu hẹp do chi phí đầu vào tăng, các hệ thống bán lẻ đã chủ động thay đổi chiến lược tiếp cận thị trường. Thay vì tập trung vào cuộc đua giảm giá trực tiếp hay tặng kèm quà tặng đơn thuần, các đơn vị chuyển hướng sang tối ưu hóa giải pháp tài chính và đẩy mạnh ngành hàng máy đã qua sử dụng. Tại Di Động Việt, doanh nghiệp đẩy mạnh chương trình thu cũ - đổi mới, trả góp 0% lãi suất với 0 đồng trả trước, đồng thời kết hợp nhiều gói mua theo nhu cầu cùng ưu đãi dành cho thành viên.

Trong khi đó, FPT Shop triển khai chương trình giảm giá theo điểm thi dành cho tân sinh viên với mức ưu đãi lên đến 10%, trợ giá thu cũ laptop lên tới 4 triệu đồng, trả góp 0% và tặng thêm một năm bảo hành khi mua laptop. CellphoneS dịch chuyển từ “đua giá rẻ” sang tập trung tối ưu hóa giải pháp tài chính thực tế như trả góp 3Không, chủ động phối hợp với nhãn hàng và tổ chức tài chính để thiết kế riêng các gói trả góp ưu đãi lãi suất 0% kéo dài lên đến 15 tháng, giảm thiểu tối đa áp lực thanh toán hàng tháng cho phụ huynh...

Thị trường giai đoạn tới vẫn được dự báo khó giảm giá trong ngăn hạn, nguy cơ thiếu hàng cục bộ có thể xuất hiện ở một số mẫu mã bán chạy trong các đợt cao điểm mua sắm cuối năm. Do đó, các nhà bán lẻ đồng tình bên cạnh mức giá, những giải pháp tài chính và chính sách hậu mãi đang trở thành yếu tố quan trọng giúp học sinh, sinh viên và phụ huynh dễ dàng tiếp cận thiết bị phù hợp cho năm học mới.