Sinh viên làm nghiên cứu, thành công chuyển giao công nghệ gần 1 tỷ đồng

Nhiều đề tài bước ra đời sống

Từ khi còn là sinh viên năm cuối ngành Khoa học máy tính, trường ĐH Quốc tế (ĐHQG TP.HCM), Phạm Đức Đạt đã tạo ra nền tảng EVALLOS và chuyển giao cho trường đại học tại TP.HCM với mức giá gần 1 tỷ đồng, vào tháng 5/2025. Đây là nền tảng hỗ trợ đánh giá mức độ đạt chuẩn đầu ra chương trình đào tạo, phục vụ công tác đánh giá, kiểm định chất lượng giáo dục bậc đại học.

Theo Đạt, đây vốn là đề tài dự thi tại Hội nghị nghiên cứu khoa học ATAC 2024, nhằm thử sức, học hỏi thêm kinh nghiệm.

“Lúc đó, mình chưa nghĩ nhiều đến việc ứng dụng rộng rãi, chỉ đơn giản là muốn phát triển ý tưởng và kiểm chứng khả năng của bản thân. Sau khi dự thi và nhận được phản hồi tích cực, hướng dẫn từ các thầy cô mình mới nhận ra tiềm năng của sản phẩm để tiếp tục phát triển, đưa vào ứng dụng thực tiễn nhiều hơn”, Đạt chia sẻ.

Việc đưa nghiên cứu ra thị trường đang xuất hiện ngày càng nhiều tại các sân chơi NCKH sinh viên. Đơn cử, tại Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu Khoa học - Euréka năm 2025, công trình “Cảm biến EMG nâng cao hiệu quả bộ điều khiển tay Robot Bionic cho người khuyết tật” đã được Công ty Vulcan Augmetics phối hợp phát triển nhằm hoàn thiện sản phẩm hỗ trợ người khuyết tật.

Trong lĩnh vực dược - mỹ phẩm, nghiên cứu về nano bạc cũng được doanh nghiệp đặt hàng và chuyển giao. Nhiều đề tài về đô thị thông minh, kinh tế đêm, dự báo tải trọng bằng trí tuệ nhân tạo (AI) hay phát triển năng lực số trong dạy học cũng được cơ quan quản lý, doanh nghiệp và trường học tiếp nhận để hoàn thiện ứng dụng.

Từ nghiên cứu hàn lâm đến giải bài toán thực tiễn

Là người từng đi thi Euréka khi còn sinh viên và nhiều năm đứng ở vai trò tổ chức, ThS Trần Đức Sự, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao Khoa học công nghệ, trường Đại học Tôn Đức Thắng, thấy rõ một sự chuyển mình rất đáng mừng.

Theo ông, điểm thay đổi lớn nhất là nghiên cứu sinh viên ngày càng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Nếu trước đây nhiều đề tài chủ yếu mang tính học thuật, thì hiện nay không ít công trình đã hướng đến giải quyết các bài toán cụ thể của doanh nghiệp và xã hội.

Đặc biệt, với sự phổ biến của AI, dữ liệu lớn và các nền tảng công nghệ mở, một sinh viên hôm nay có thể tạo ra một sản phẩm mẫu (prototype) hoạt động được, thậm chí thương mại hóa được, điều mà thế hệ trước đây khó hình dung.

Tuy nhiên, theo ông, vẫn còn một số đề tài chạy theo xu hướng công nghệ mới nhưng chưa giải quyết được nhu cầu thực tế. Dù vậy, nhìn tổng thể, chất lượng và tính ứng dụng của NCKH sinh viên đã được nâng lên đáng kể. Quan trọng hơn cả là tư duy “làm ra để sử dụng được” đang dần trở thành mục tiêu ngay từ khi sinh viên bắt tay vào nghiên cứu.

Bệ phóng cho đổi mới sáng tạo

Theo ThS Trần Đức Sự, các cuộc thi NCKH không còn là nơi trao giải mà đang trở thành bệ phóng và một “hệ sinh thái thu nhỏ” cho đổi mới sáng tạo. Trước hết, các cuộc thi tạo động lực để sinh viên biến ý tưởng thành sản phẩm. Quá trình hoàn thiện đề tài, bảo vệ trước hội đồng và tiếp thu phản biện giúp người học hình thành tư duy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo một cách bài bản.

Quan trọng hơn, đây là môi trường kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Giá trị lớn nhất của cuộc thi nhiều khi không nằm ở giải thưởng mà ở những kết nối sau đó. Không ít đề tài được tiếp tục ươm tạo, đăng ký sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ hoặc phát triển thành startup.

Các sân chơi nghiên cứu cũng góp phần lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm trong giới trẻ. Khi sinh viên mạnh dạn đưa ý tưởng ra thử nghiệm, chấp nhận phản biện và không ngại thất bại, văn hóa đổi mới sáng tạo sẽ từng bước được hình thành trong môi trường đại học.

“Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, các cuộc thi NCKH càng có ý nghĩa trong việc phát hiện, bồi dưỡng lực lượng trẻ có khả năng nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước”, ThS Trần Đức Sự nhấn mạnh.

Khi các cuộc thi không còn chỉ để trao giải và doanh nghiệp bắt đầu tìm kiếm lời giải từ giảng đường, những ý tưởng của sinh viên sẽ có nhiều cơ hội bước ra khỏi phòng thí nghiệm để trở thành sản phẩm phục vụ xã hội. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết 57: Đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển đất nước.

Theo PGS.TS Võ Thanh Sang, Viện phó Viện Sinh học nông nghiệp, trường ĐH Nguyễn Tất Thành, để các đề tài sinh viên không dừng lại ở giải thưởng mà có thể thương mại hóa, cần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo ngay trong trường đại học.

Các cuộc thi NCKH cần được kết nối với các chương trình khởi nghiệp, hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, đăng ký sở hữu trí tuệ và tìm kiếm nguồn vốn. Đồng thời, việc tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ tạo điều kiện để các ý tưởng khả thi được thử nghiệm, thương mại hóa và đóng góp cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.